سرخط خبرها
خانه / معلمان / آموزش و پرورش و چالشی به نام “بی نظمی آماری”
آموزش و پرورش و چالشی به نام “بی نظمی آماری”

آموزش و پرورش و چالشی به نام “بی نظمی آماری”

شهرام جمالی، آموزگار
انتشار آمار و اطلاعات درست، پایه تحلیل های صحیح وپیش فرض مورد نیاز جهت ارائه راهکارهای بنیادین است.با این حال شايد بتوان گفت كه بخشی از ضعف در ارائه و انتشار آمار، تعمدی است. بسیاری از دولتها با این توجیه که انتشار برخی آمارها ممکن است امكان ارزيابی دقيق خلاءهایی را فراهم کنند که سبب ایجاد بحران در عرصه های مرتبط شوند، همواره مانع انتشار آمار شفاف شده اند و به همين دليل عدم ارائه آمار دقيق يا ارائه آمار نادرست همیشه محتمل است. البته در اين مورد نبايد اغراق كرد. مسلما اينكه هنوز ما آمار دقيقی حتا از تعداد دانش آموزان يك استان نداريم تا به اندازه برای آنها كتاب چاپ و عرضه كنيم و گاه اين كتابها يكی دو ماه بعد از شروع سال تحصيلی به دست بچه ها می رسد، نميتواند عمدی باشد.
ولی سوال اینست که آیا واقعا ارائه آمار شفاف، غيرممكن است يا سهل انگاری ها و ملاحظاتی نیز صورت ميگيرد؟ مثلا چندين سال پيش يونيسف در استان كردستان سيستم آماری پيشرفته ای راه اندازی كرد كه تعداد و نام دانش آموزان هر كلاس را با جزئيات درخود داشت. البته بعدها مسئولین استان به بهانه های امنيتی مانع از ادامه كار يونيسف شدند و آن سيستم هم رها شد. اما اگر واقعا ميتوان چنين سیستمی را در استان محرومی چون كردستان پیاده سازی كرد،چرا چنین کاری در استانهای دیگر انجام نميشود؟
هر چند ظاهرا سامانه ثبت نام دانش آموزی وزارت آموزش و پرورش (سناد) قابلیت ارائه آمار دانش آموزان کل کشور را به شکل تفکیک شده برای هر استان و بر اساس مقطع ، جنسیت و شاخصه های دیگر دارد اما این آمار بنا به دلیل عدم وجود نظم آماری چندان دقیق و قابل استناد نیست.بحث عدم وجود نظم آماری از منظرهای متفاوت سخت افزاری و نرم افزاری قابل بررسی می باشد که البته چالشهای نرم افزاری نمود بیشتری دارند. بخشی از این بی نظمی ها ناشی از سهل انگاری عوامل است. یک نمونه از سهل انگاری ها مربوط به ثبت به موقع آمار است که در اینگونه موارد این مشکل یا مستقیما به عدم ثبت به موقع توسط مدارس مربوط می شود و یا عدم مراجعه به موقع دانش آموز و اولیاء به مدرسه.اما برخی از این دلایل، ناشی از سهل انگاری نیست و کاملا تعمدی است.مثلا چند سال قبل بنده به عنوان نماینده معلمان هنرستانی در شهر تهران، علت عدم ثبت آمار دانش آموزان را از مدیر هنرستان جویا شدم و اینگونه پاسخ شنیدم که : ” گاهی اوقات فقط به خاطر چند دانش آموز کمتر از حد نصاب ، که امکان ثبت نام آنها را به دلیل محدودیت های کلاسی و آموزشی نداریم ، یک معاون آموزشی و یا یک نیروی خدماتی کمتر به ما تعلق می گیرد.بنابراین برای اینکه آمار دانش آموزان خود را به حد نصاب مورد نظر برسانیم ، مجبوریم اطلاعات دانش آموزان ترک تحصیل کرده را تا آخر آبانماه نگاه داشته و وارد سیستم نکنیم و حداقل با یک فاصله زمانی دوماهه آنها را ترک تحصیل اعلام می کنیم!”
هر چند سهل انگاری و یا تعمد در موارد ذکر شده به معنی ناديده گرفتن مشكلات در جمع آوری آمار نيست. همواره كودكان بی شناسنامه، اتباع خارجی فاقد مدرک ، دقيق نبودن سرشماری های نفوس و مسكن و… انجام كار را با دشواری های فراوانی مواجه می كنند. جمع آوری آمار در كشوری مثل ايران دشواری های خاص خود را دارد اما تقریبا تردیدی وجود ندارد که دولت ها تمایلی به انتشار آمار بد ندارند اما غیر از این عدم تمایل، توانایی مطلوب و دانش مورد نیاز برای تشخیص این که چه آمار هایی لازم است نیز وجود ندارد.مثلا هر چند آمار “تعداد کلاس های یک مدرسه” یا “تعداد کل کلاس های یک استان”، از جهاتی اهمیت دارد اما در تحلیل های خاص نظیر وضعیت توسعه و عدالت آموزشی کودکان قطعا یک آمار بسیار کلیدی “درصد کودکان بازمانده از تحصیل به تفکیک جنسیت و مقطع سنی” است که متاسفانه و بنا به دلایل نامشخصی محرمانه تلقی می شود.موضوع عدم انتشار شفاف اطلاعات آماری را باید از حراست وزارت آموزش و پرورش جویا شد که دلیل آن چیست؟ البته به شرط آنکه مسئولان، پاسخگو باشند.
امید است با توجه به تجربه دولت های مختلف و رویکرد عمدتا غیر علمی آنها به موضوع مهمی چون آمار، در آینده ای نزدیک آمار درستی تهیه شود و از آن مهمتر، به شکلی علمی در برنامه ریزی ها مد نظر قرار گیرد.
همچنین با توجه به اهمیت جایگاه خاص وزارت آموزش و پرورش در برنامه ریزی ها و تهیه اسناد بالادستی، این وزارت خانه می بایست به عنوان وزارتخانه پیشرو در حیطه های کیفیت آماری ، نظم آماری و انتشار شفاف آمارها باشد.

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*