سرخط خبرها
خانه / خانه / افزایش قیمت بنزین و دکترین اقتصادی فشار
افزایش قیمت بنزین و دکترین اقتصادی فشار

افزایش قیمت بنزین و دکترین اقتصادی فشار

نسرین هزاره مقدم

سال جدید با اعتراض گسترده به حداقل دستمزد کارگران آغاز شد، حداقل دستمزدی که توسط جلسات فرمایشی و بدون رعایت اصول اساسی سه جانبه گرایی، فقط با نام ظاهری مذاکرات سه جانبه تعیین دستمزد، بسیار کم و ناعادلانه تصویب شد.

در همین سال، شاهد افزایش قیمت بنزین به میزان چهل درصد هستیم. بنزین در بازار اقتصاد ایران یک کالای مرجع است. چرا که تغییرات و نوسانات قیمت آن، چه از لحاظ پایه ای و کارکردی بر اساس ضوابط عرضه و تقاضا در بازار و چه از لحاظ وارد کردن شوک اقتصادی و تکان ناگهانی در بالارفتن کاذب قیمت های اقلام اساسی ، بر نرخ تورم و قدرت خرید مردم تاثیر بسیار دارد. باید در نظر گرفت که تا کنون در موارد مشابه، هیچ ابزار موثری برای کنترل قیمت ها و تعدیل این شوک ناگهانی، در کوتاه مدت یا میان مدت، از جانب نهادهای دولتی به کار گرفته نشده و قرار نیست از این به بعد هم مکانیسم موثری در این زمینه اجرایی شود.

پس با این حساب، افزایش قیمت بنزین، شروعی است قطعی بر بالاکشیدن دوباره نرخ تورم و پایین تر رفتن سطح زندگی اکثر مردم. در واقع، آزادسازی نرخ بنزین، یک شوک ناگهانی مجدد است بر سبد معیشت خانوار.

پیاده کردن نتایج جداول مقایسه ای نرخ این کالا با کشورهای منطقه بدون در نظر گرفتن کمبودهای موجود در جامعه انجام شده، یعنی پیش از آن که به ترمیم و اصلاح زیرساخت ها و اقدام به  پیاده کردن همسان سازی اقتصادی از لایه های زیرین که در پیوند با معیشت دستمزدبگیران جامعه است پرداخته شود، سیاست های باری به هر جهت دست راستی، تنها ظاهر مساله یا همان یارانه بنزین را با این توجیه که بنزین در ایران نسبت به کشورهای منطقه بسیار ارزان است، حذف کرده است.

در این میان، کمبودها و مشکلاتی است که آگاهانه از جانب دولت حین اعمال این سیاست ها و سرمشق گرفتن از کشورهای منطقه و جهان در رابطه با  آزادسازی قیمت ها، نادیده گرفته شده است:

  • حداقل دستمزدهای ناعادلانه: در شرایطی که امروزه جنبش افزایش دستمزد در اکثر کشورهای جهان، برای افزایش دستمزد کارگران به میزانی بالاتر از خط رفاه تلاش می کند و مقوله ای به نام living wage یا دستمزدهایی که بتوان با آن شرایط یک زندگی شایسته شامل معیشت مناسب و باقی پارامترهای یک زندگی مرفه و انسانی را تامین کرد، در دستور کار قرار دارد، در ایران قشر عظیمی از جامعه نه تنها زیر خط فقر بلکه زیر خط فقر مطلق و گرسنگی به سر می برند.
  • فقدان خدمات تامین اجتماعی موثر و گسترش مشاغل کاذب: وقتی خدمات رایگان و پوشش بیمه های بیکاری کارآمد موجود نیست، طبیعی است که تلاش افراد برای فرار از گرسنگی مطلق باعث می شود بازار کار غیر رسمی و خارج از پوشش قانون کار رونق بسیار بگیرد. یکی از مهمترین راهکارهای غیررسمی زدایی یا از بین بردن بیگاری بی قانون در مشاغل کاذب و غیر استاندارد، پوشش حمایت تامین اجتماعی است. یک دولت موظف است از بودجه های سالانه خود، بخشی را به اقشار آسیب پذیر، بیکار و در معرض خطر اختصاص دهد، کاری که در خیلی از کشورهای لیبرالی هم انجام می شود. در ایران، ناکارآمدی سازمان عریض و طویل تامین اجتماعی از یک طرف و خصوصی سازی های گسترده از سوی دیگر، باعث می شود خدمات لازم ارائه نشود و حداقل های مورد نیاز برای امرار معاش  اقشار آسیب پذیر حتی در نازل ترین سطح هم تامین نگردد.
  • بیکاری گسترده و تعطیلی کارخانه ها: کمال الدین پیرموذن، عضو کمیسیون صنایع مجلس، شهریورماه در گفتگو با شریان نیوز از تعطیلی پنجاه درصد کارخانه ها خبر می دهد. به این تعطیلی، باید  آمار ورشکستگی کارگاههای کوچک و متوسط ، نرخ تعدیل و اخراج و بیکارسازی کارگران را هم باید بیفزاییم، در واقع، در این شرایط، تعداد خانوارهای بدون اشتغال و منبع درآمد همانی است که اعلام شده: یک سوم خانوارهای ایرانی هیچ فرد شاغلی ندارند!

به این کمبودها و مشکلات زیرساختی، موارد بسیار دیگری هم می توان افزود، اما مساله اصلی در اینجاست: وقتی بدون در نظر گرفتن این کمبودها، سیاست های اقتصادی پوسته ای و ظاهری برای تامین کسری بودجه اعمال می شود، وقتی بر طبق گزارشات اقتصادی و نظر کارشناسان این حوزه، تامین کسری بودجه راههای دیگری  هم دارد، راههایی از قبیل جلوگیری از فرارهای مالیاتی و محدود کردن فعالیت های اقتصادی غیر پاسخگو و بدون بازده عمومی، که می توانند تامین کسری بودجه دولت را به راحتی جبران کنند اما این راهکارها هرگز در دستور کار قرار نمی گیرند، دکترین اقتصادی دولت و مشاوران آن را چگونه می توان توجیه کرد؟ آیا غیر از این است که دولت کسری بودجه خود را طبق معمول همیشه باز هم قرار است از جیب اقشار کم درآمد برداشت کند؟؟؟

یک نظر

  1. ما امسال را سال فشار مضاعف و تحمل ملی می نامیم.!