سرخط خبرها
خانه / مقالات / بازخوانی اعتراضات دانشجویی در دانشگاه زنجان
بازخوانی اعتراضات دانشجویی در دانشگاه زنجان

بازخوانی اعتراضات دانشجویی در دانشگاه زنجان

جعفر ابراهیمی ( فعال صنفی دانشجویی و عضو شورای صنفی دانشگاه زنجان دهه 80 و فعال صنفی معلمان)

………………………………….
دانشگاه زنجان یکی از دانشگاههای خبرساز در دهه هفتاد و هشتاد بوده است و اینک در میانه دهه 90 بار دیگر تحصن دانشجویان این دانشگاه در اعتراض به وضعیت رفاهی و معیشتی، اخبار این دانشگاه را در صدر اخبار دانشجویی قرار داده است. نگارنده بعنوان دانشجوی سابق دانشگاه زنجان می کوشم ضمن بررسی مختصر پیشینه اعتراضات صنفی در دانشگاه زنجان،ساختار و چرخه معیوب مدیریتی این دانشگاه را مورد نقد قرار دهم.

دهه هفتاد

یکی از مهمترین اعتراضات بعد از خرداد 76 در دانشگاه زنجان مربوط به اعتراضاتی است که نسبت به وضعیت سلف سرویس و تغذیه در سال 77 صورت گرفت در آن زمان دانشجویان در اعتراض به وضعیت اسفناک تغذیه، با چیدن سینی غذا از سلف سرویس قدیم تا ساختمان مرکزی(قدیم) و دانشکده کشاورزی به وضعیت موجود اعتراض کردند. این اعترضات بصورت پراکنده در دانشگاه در سال 1378 ادامه داشت اما اعتراضات صنفی به عملکرد معاون دانشجویی وقت (رییس فعلی دانشگاه)در سال 79 موجبات تغییر در بخشی از ساختار مدیریتی شد ، سه سال از روی کارآمدن دولت خاتمی می گذشت اما همچنان بنابر سیاست های دست راستی و مماشات مدعیان اصلاح طلبی مسئله حقوق دانشجویان زیر ضرب سیاست های مدیریتی تنگ نظرانه بود در آن زمان خلیل جمشیدی، معاون دانشجویی و فرهنگی بود و دانشجویان خواهان تغییر وی و تغییر در ترکیب کادر مدیریتی دانشگاه بودند لذا برای تحقق این مسئله و رسیدگی به امور خوابگاه ها و وضعیت تغذیه و کاهش رویکرد حراستی و انضباطی به دانشجویان ،اعتراضات دانشجویی در قالب تحصنی شکل گرفت و نتیجه آن عزل جمشیدی و انتصاب حسن حیدری بعنوان معاون جدید بود.
اما مهمترین تحصن این دهه به سال هشتاد و با اولین سال دوره دوم خاتمی مصادف بود. دوره دوم خاتمی در دانشگاه با شاخص هایی مانند محدود نمودن دانشجویان و انجمن های مستقل منتقد دولت و رشد و بالیدن نگاه های مستقل و برابری طلبانه در دانشگاه ها شناخته می شود . از همین رو در دولت در دانشگاهها می کوشید با موازی سازی یا محدود کردن برخی انجمن ها و عدم صدور مجوز برای دانشجویانی که نمی خواستند در کادر انجمن اسلامی فعالیت نمایند جریان دانشجویی منتقد و مخالف دولت را سرکوب نمایند. ایجاد کانون های بالا به پایین بخشی از این سیاست بود. سیاستی که شوراهای صنفی تازه شکل گرفته را به عامل اجرایی تبدیل می کرد تا مسئله صنفی به مسئله تغذیه محدود گردد و دانشجو به حقوق فرهنگی و آموزشی خود کاری نداشته باشد. در همین دوره و تمام دهه هشتاد سیاست های پولی سازی آموزش سرعت بیشتری گرفت و زیست دانشجویی بیشتر از گذشته مورد تعرض قرار گرفت سیاستی که در دولت احمدی نژاد هرگز متوقف نشد و تاکنون نیز با سیر صعودی ادامه دارد و دولت فعلی می کوشد منطق کالایی شدن آموزش را به همه عرصه های آموزش تسری بخشد منطقی که برخواسته از ساختار سود و سرمایه است.
این سیاست ها در دانشگاه زنجان نیز دنبال می شد از همین رو با تصدی معاونت توسط حسن حیدری نه تنها معضلات حل نشد بلکه انجمن اسلامی اساتید که در ائتلاف گروههای دوم خرداد قرار داشت و معاون دانشجویی عضو این تشکل بود می کوشید با تضعیف انجمن اسلامی و موازی سازی و ایجاد کانون های وابسته، دانشجویان مستقل و منتقد دولت را به محاق ببرد. از همین رو فعالین دانشجویی و اکثریت دانشجویان دانشگاه زنجان ، در روزهای منتهی به روزدانشجو سلسله اعتراضات و تحصن هایی را برپا نمودند که منجر به تغییراتی در کادر معاونت دانشجویی و احقاق برخی مطالبات شد. در این تحصن دانشجویان با استقرار در سالن ورزش(جنب ساختمان مرکزی سابق) و در اختیار گرفتن در ورودی دانشگاه از تردد ماشین ها جلوگیری نمودند و به مدت سه روز دانشگاه را تعطیل کردند تنها ماشین مهد کودک و مدرسه فرزندان اساتید و کارمندان و ماشین سوخت حق ورود به دانشگاه را داشتند پافشاری دانشجویان بر حقوق خود، در اصل وزارتخانه را وادار کرد که تن به خواسته ها بدهد تهدیدها ثمر نداد و مدیر دانشجویی و مدیر خوابگاه خواهران بعد از سال ها سیطره بر این بخش و اعمال سلیقه های خاص برکنار شدند، آمبولانس به بهداری دانشگاه داده شد و وضعیت سرویس های دانشجویی و رفتار مسئولین بهتر شد. این یکی از موفق ترین تحصن ها بود چرا که دستاوردهایش برای دانشجویان ملموس بود بخصوص در مورد وضعیت خوابگاه دختران که بسیار پلیسی و حراستی اداره می شد. در این تحصن ها دختران دانشجو در صف اول اعتراض قرار داشتند و تماس های کمیته انضباطی و حراست با خانواده نتوانست آنها را در پیگیری این مطالبات مایوس نماید. یکی از مطالبات و شروط پایان دادن به تحصن عدم برخورد با تحصن کنندگان بعد از تحصن بود. در زمان این اعتراضات رییس کنونی دانشگاه معاون اداری و مالی دانشگاه بود و داریوش سلیمی ، مسئول حراست آن زمان، اینک مسئول حراست کل وزارت علوم است.
دهه هشتاد
در نیمه اول دهه 80 مسئله و معضل آب آشامیدنی یکی از مواردی بود که منجر به چندین نوبت اعتراض دانشجویی شد همچنین این سالها همواره کیفیت غذا یکی از موارد اعتراض دانشجویان بود اما آن اعتراضی که منجر به قرار گرفتن نام دانشگاه زنجان در صدر اخبار گردید اعتراضات دانشجویی در خرداد 1387 بود در این سال دانشجویان معترض و خشمگین بخاطر هتک حرمت و تعرض معاون دانشجویی به یک دختر دانشجو دست به اعتراض و تحصن زدند.
اخبار این اعتراضات با حمایت اقشار مختلف باعث شد تا دانشگاه زنجان در صدر اخبار قرار گیرد اینترنت و شبکه های اجتماعی نوظهور نقش مهمی در رساندن صدای اعتراض دانشجویان داشتند. این اعتراضات منجر به تعطیلی یک هفته ای دانشگاه و لغو برخی امتحانات گردید. اگر چه این اعتراضات با اهداف معیشتی و رفاهی صورت نگرفت ولی از آنجایی که حقوق دانشجو فقط به مسئله رفاهی محدود نمی گردد این عزم را در دانشجویان ایجاد نموده بود تا از کرامت انسانی خود دفاع نمایند متاسفانه به جای برخورد اصولی با این هتک حرمت و مسئولین خاطی، دانشجویان معترض مورد تعقیب و حبس قرار گرفتند.
و اینک در میانه دهه نود، دانشجویان دانشگاه زنجان با مستقر شدن در سلف سرویس دانشگاه از روز پنجشنبه ، در اعتراض به وضعیت رفاهی و معیشتی به تحصن دست زده اند و اعلام کرده اند که خواهان تحقق مطالبات حداقلی زیر هستند.
” 1- رایگان شدن دریافت ژتون فراموشی بدون محدودیت دفعات در بازه زمانی
2- توزیع غذا در ظروف سلف سرویس برای ناهار تا ساعت 14:30 و شام تا ساعت 20:30 و تحویل غذا برای بیرون از سلف در وعده‌ی ناهار تا ساعت 15:00 و شام تا 21:00
3- اصلاح الگوی رزرو غذا از طریق اتوماسیون
4- بازگرداندن هزینه غذاهای دریافت نشده به دانشجویان بدون محدودیت دفعات در بازه زمانی
5- تحویل صبحانه به صورت جیره هفتگی
6- یکسان‌سازی قیمت غذاهای روز‌ رزرو با غذاهای از پیش رزرو شده
7- افزایش زمان تحویل وعده شام به دانشجویان ساکن خوابگاه استقلال تا ساعت 9 شب(به علت بُعد مسافت)
تبصره‌ها:
– تمامی مطالبات مطروحه در این تحصن برای تمامی دانشجویان پسر و دختر؛ شبانه و روزانه ساکن دانشگاه و شهر یکسان است.”
آنها در اطلاعیه های خود اعلام کرده اند که تحصن آنها مسالمت آمیز است و خواهان اطلاع رسانی مطالبات خود شده اند. روز شنبه آنها چارمین روز تحصن خود را پشت سر گذاشته اند و اعلام کرده اند تا رسیدن به مطالبات خود در محل سلف سرویس خواهند ماند. در خبری مدیر روابط عمومی دانشگاه از برخورد با دانشجویان متحصن خبر داده است همچنین شورای صنفی دانشجویان سراسر کشور از تحصن صنفی داشجویان اعلام حمایت کرده است و نسبت به برخورد احتمالی با دانشجویان متحصن به مدیریت دانشگاه پیام روشن و قاطع داده است.
دانشگاه زنجان همچون سایر دانشگاه ها، از نیمه دوم دهه هفتاد مسیر خصوصی سازی و پولی کردن آموزش را به شدت طی کرده است دانشجویان دبیری، اولین نسل از دانشجویانی بودند که در دانشگاه زنجان قربانی این سیاست ها شدند اسکان دانشجویان در خوابگاه های غیراستاندارد و پولی تحت عنوان خوابگاه خودگردان اولین گام های برون سپاری خدمات و پولی کردن آموزش بود اینک دانشگاه زنجان بیش از 10 هزار دانشجو دارد و گسترش کمی دانشجویان در سایه سیاست های خصوصی سازی با کاهش خدمات رفاهی و آموزشی همراه بوده است مشکلی که گریبانگیر تمام دانشگاه های کشور است.

برای نوشتن این یادداشت نگاهی به سایت دانشگاه زنجان کردم متاسفانه این واحد دانشگاهی هم مانند سایر دانشگاه از یک چرخه مدیریتی معیوب رنج می برد و چرخش در سطح مدیریتی به چرخش افراد منتسب به باندهای قدرت بستگی دارد. برخی مدیران در این دانشگاه همان هایی هستند که 15 سال پیش در مدیریت بودند گویی جذب این همه عضو هیئت علمی کافی نبوده تا افرادی مانند جمشیدی جای خود را به افکار جدید و افراد جوان بدهند بخصوص اینکه نحوه مدیریت این افراد همواره بخشی از اعتراضات دانشجویی در دهه های گذشته بوده است.

*وقتی خبر این اعتراض و تحصن دانشجویی را دیدم بعنوان یک عضو اولین دوره شورای صنفی داشجویان دانشگاه زنجان در سال 1377 (عضو شورای صنفی خوابگاه خودگردان راه آهن) و بعنوان یک فعال صنفی معلمان در قالب این یادداشت کوشیدم بخشی از صدای این دانشجویان باشم.