سرخط خبرها
خانه / مقالات / بررسی یک نمونه موفق: اتحادیه معلمان فنلاند
بررسی یک نمونه موفق: اتحادیه معلمان فنلاند

بررسی یک نمونه موفق: اتحادیه معلمان فنلاند

نسرین هزاره مقدم

در میان اتحادیه های آموزشی فراگیر و موفق جهانی ، اتحادیه معلمان فنلاند (OAJ) موقعیتی کاملا چشمگیر و برجسته دارد. این اتحادیه دارای خصوصیات بسیار ممتازی است که حتی در مقایسه با  نهادهای مشابه در بسیاری از کشورهای صنعتی، دموکراتیک و پیشرفته در مقام بالاتری قرار می گیرد.

 

  • این اتحادیه،  نماینده همه معلمان و مدرسان در همه سطوح تحصیلی است. مربیان پیش دبستانی، معلمان همه مقاطع تحصیلی و اساتید دانشگاه عضو این اتحادیه هستند. این اتحادیه همکاری نزدیکی نیز  با انجمن معلمان بازنشسته دارد.
  • در فنلاند 95 درصد معلمان عضو OAJ هستند.
  • در همه سطوح این اتحادیه، پر رنگ ترین حضور را زنان دارند.74 درصد اعضای این اتحادیه زنان هستند و مردان تنها 24 درصد بدنه اتحادیه را تشکیل می دهند.
  • مجمع عمومی این اتحادیه به طور مرتب سالی دو بار برگزار می شود.
  • در دفاتر محلی اتحادیه، به طور مستقل و غیر متمرکز، کمیته های اجرایی انتخاب می شوند.
  • سرویس ها و خدماتی که این اتحادیه به اعضای خود می دهد، بسیار گسترده است. سرویس های مشاوره ای، آموزش های رایگان ضمن خدمت، پرداخت کمک هزینه های بیکاری، سرویس های رفاهی و تفریحی تنها بخشی از این خدمات است.
  • و از همه مهمتر: بند بند قراردادهای شغلی معلمان، مقدار دستمزدها و ساعات کاری، همه پس از چانه زنی ها و مذاکرات کمیته اجرایی این اتحادیه با مقامات دولتی، در قالب پیمان نامه های مشترک شکل می گیرد.

بررسی دلایل موفقیت یک پدیده و عنصر اجتماعی، بدون در نظرگرفتن زیرساخت های فعلی و پیشینه تاریخی تاثیرگذار، فقط یک شناخت روبنایی و آماری است و هرگز به نتیجه مطلوب در واقعیت نمی رسد. برای اینکه خود را از چنبره تکراری آزمون و خطا برهانیم و بتوانیم یک نقشه راه موفق ترسیم کنیم، باید عوامل موفقیت دیگران را عمیق و زیربنایی بشناسیم و این عوامل را با فاکتورهای تاریخی، فرهنگی و زیست بومی خودمان در یک چیدمان صحیح  کنار هم قرار دهیم و حاصل را بسنجیم و به کار اندازیم.

در کل باید بپذیریم هر عنصر موفق، محصول یک نظام چندوجهی موفق است. عوامل دخیل در موفقیت چنان در هم تنیده اند که جدا کردن آنها از یکدیگر و یا برجسته کردن برخی از آنها عملا ناممکن است.  شاید پرتاثیر ترین عامل در موفقیت فعلی اتحادیه معلمان فنلاند، تاریخی باشد، تاثیر 120 سال سابقه فعالیت مدنی و صنفی را نمی شود نادیده گرفت. پیشینه  فعالیت صنفی و ایجاد اولین سندیکاها و اتحادیه ها در این کشور، به سال 1893 برمی گردد. OAJ به صورت رسمی، سازمان یافته و سراسری از 28 دسامبر 1973 شروع به کار کرده است.  در طول این سالها،اتحاد و همگرایی صنفی در این کشور به خوبی رشد کرده است. فنلاند در حال حاضر، سه کنفدراسیون سراسری اتحادیه های صنفی دارد: SAK  با بیش از یک میلیون عضو که شامل تقریبا یک پنجم جمعیت کشور است، STTK و AKAVA یا کنفدراسون اتحادیه های کارکنان متخصص فنلاند که اتحادیه معلمان عضو همین AKAVA است.

عامل دیگر که بسیار هم بدیهی است که مهم ترین عامل هم هست، شرایط سیاسی- اجتماعی و زیرساخت های دموکراتیک این کشور است. نهادهای مدنی در فنلاند به دور از هرگونه فشارهای امنیتی یا انقباض های سیاسی گاه و بیگاه با قدرت فعالیت می کنند. فشار بازدارنده،  مقابله، خشونت یا رویارویی در راه رسیدن به مطالبات صنفی وجود ندارد. همه تصمیمات در حوزه مسائل صنفی با مشارکت صد درصدی اتحادیه ها و فعالان اتخاذ می شود.

اما جدا از پلتفرم سیاسی، اجتماعی و فرهنگی دموکراتیک، گفتگو محور و تعامل پذیر، یک اتحادیه آموزشی قوی بی شک و بدون تردید محصول یک نظام آموزشی قوی و موفق است. بهتر است نگاهی اجمالی داشته باشیم به ویژگی های اصلی نظام آموزشی فنلاند که در خیلی از رده بندی ها و به زعم خیلی ها، موفق ترین و کاراترین سیستم آموزشی جهان است:

  • سیستم آموزشی فنلاند، صد درصد دولتی و رایگان است.
  • 30 درصد دانش آموزان در طول دوران تحصیل کمک های جانبی مالی از دولت دریافت می کنند.
  • دانش آموزان در 6 سال اول تحصیل، اصلا ارزیابی نمی شوند.
  • فقط یک آزمون استاندارد اجباری وجود دارد، آن هم وقتی دانش آموزان 16 ساله می شوند.
  • تفاوت پایه علمی ضعیف ترین و قوی ترین دانش آموزان، کمترین در سطح جهان است.
  • هر کلاس درس ظرفیت حداکثر 16 دانش آموز را دارد و در همه کلاس ها، امکان انجام آزمایش های عملی موجود است.
  • مفاد آموزشی در سطح ملی تعیین نمی شود، وزارت آموزش تنها قوانین و خط مشی کلی را تعیین می کند.
  • معلمان از بین ده درصد برتر فارغ التحصیلان انتخاب می شوند.
  • یک معلم دبیرستان فنلاند با 15 سال سابقه کار، بیش از آنچه بقیه فارغ التحصیلان دانشگاهها عایدی ماهانه دارند، دستمزد می گیرد.
  • از نظر شرایط شغلی، معلمان همرده پزشکان و وکلا هستند.

فنلاند با این خصوصیات،  موفق ترین نظام آموزشی جهان را دارد. مسئولان آموزشی ما و تصمیم گیرندگان این حیطه اگر واقعا قصد اصلاح و بهبود سیستم آموزشی را دارند، بهتر است به جای  کپی برداری صرف از نظام های آموزش کشورهایی که کارشناسان خودشان هم انتقادهای بسیاری به ساختار کاپیتالیستی بعضا ناکارآمد آنها دارند، به الگوبرداری منطقی و اصولی از مدل های موفق جهان بپردازند. برای مثال، این روزها بحث خصوصی سازی مدارس به بهانه کمبود بودجه بسیار مطرح است. مدیران ادعا می کنند که با خصوصی سازی کیفیت آموزش حفظ می شود یا حتی ارتقا می یابد. اما اینها همه  توجیه است وکاملا مردود است. خصوصی سازی، یک راهکار موفق نیست. نسخه ای نیست که بتوان برای یک سیستم آموزشی بیمار پیچید و منتظر احیای آن نشست. برترین نظام آموزشی جهان، صد درصد رایگان است.

………………………………………………..

ما نه از نظر سابقه تاریخی و نه از نظر جغرافیای پر فراز و نشیب سیاسی و اجتماعی هیچ شباهتی با فنلاند نداریم. ما نه در ذات و نه در قوه، فنلاند نیستیم و نمی توانیم در یک سطح و با یک خط کش خودمان را با این کشور مقایسه کنیم. اما می توانیم حداقل نقشه راه را درست رسم کنیم، می توانیم ببینیم موفقیت کجاست. کمترین کار این است که قدم در راههای آزموده پر از خطا نگذاریم. راههای پراز خطای خودمان و دیگران را دوباره و صدباره آزمودن، اجحاف است، هدر دادن سرمایه و نیرو است، و البته خیانت آشکار در حق نسلی است که قرار است فردا را بسازند و پس از فردا را….

 

منابع:

وبسایت اتحادیه معلمان فنلاند www.oaj.fi

مجله اینترنتی NEA (Nation Education Association)

و

مجله اینترنتی Education Week Teacher