سرخط خبرها
خانه / کارگران / دانش مدنی و حیطه عمل صنفی
دانش مدنی و حیطه عمل صنفی

دانش مدنی و حیطه عمل صنفی

نسرین هزاره مقدم

 

فعالیت صنفی و مدنی بازه گسترده ای دارد. در این بازه وسیع، رسانه ها و مطبوعات، نهادها و تشکل های صنفی و همچنین انجمن های مردم نهاد و متمرکز بر فعالیت های خیرخواهانه اجتماعی جای دارند.اما در عمل اگر بخواهیم یک خروجی برای یک جامعه مدنی موفق تعریف کنیم، همان نهادینه کردن پرسشگری و مشارکت در تعیین سرنوشت جمعی است.

این جامعه مدنی از یک طرف، کنش برای تغییر اوضاع است ، و از طرف دیگر، به رغم تلاش برای برداشتن بخشی از باری که بر دوش راس هرم قدرت و حاکمیت است،اغلب از طرف نهادهای قدرت مورد پذیرش قرار نمی گیرد.  این پذیرش میسر نمی گردد مگر اینکه روند حرکت دموکراتیک در جامعه به نزدیکی و همسویی بیانجامد و نهادهای قدرت را ملزم به پذیرش شرکای قدرتمند مدنی خود بنماید.

اما یک مساله اساسی است و آن این است که که در جهان مدرن، همه چیز پایه علمی دارد. فعالیت صنفی و مدنی هم علمی است. یونیونیسم یا اتحادیه گرایی علم است، همانطور که اقتصاد یا سیاست علم است و همانطور که اقتصاددان باید ازتئوری های مختلف و راهکارهای تثبیت شده موفق جهانی مطلع باشد و در عمل کارایی آن ها را در بوته آزمایش بسنجد، کنشگر صنفی هم باید مجهز به سلاح دانش باشد. اما این دانش به زعم نگارنده، دانش صرف و انتزاعی مانند ریاضیات و یا نجوم نیست، بلکه دانشی تطبیقی است. یعنی با دیگر حوزه ها همچون سیاست، فرهنگ، اقتصاد و حتی تاریخ، همپوشانی دارد و در تاثیرگذاری متقابل به سر می برد. پس شناخت این حوزه ها باعث می شود که آنچه را در می یابیم، تنها با تطبیق با این مولفه های تاثیرگذار، بتوانیم به اجرا دربیاوریم. به عبارت ساده تر، آنچه را راهکار موفقیت می دانیم، با شناخت از بسترهای سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و تاریخی بومی و منطقه ای خود شکل بدهیم و در عمل پیاده کنیم.

باید بپذیریم دانش، لازم است و یکی از مهمترین عوامل شکست های مدنی ما، ناآگاهی بوده است. بپذیریم همانطور که مدل های موفق جامعه سیاسی در جهان مدرن به امتحان گذاشته شده و مشخص است، مدل های جامعه مدنی هم مشخص است. باید این مدل ها را بر فضا ها و امکانات موجود خود و بر مطالبات مشخص خود و در واقع، بر جایی که ایستاده ایم، منطبق کنیم.

برای مثال، می توان گفت یکی از موفق ترین و کاراترین ساختارهای تشکیلاتی دستمزدبگیران، اتحادیه ها هستند.  وگرچه امروز در  بسیاری از کشورهای پیشرفته جهان، بر اتحادیه های بوروکراتیک و وابسته که به قولی اتحادیه های زرد نامیده می شوند، انتقادات بسیاری وارد است، اما مساله این است که ما هنوز در ابتدای راهیم. پس ابتدا باید بدانیم اتحادیه گرایی چیست، آن را در عمل بتوانیم پیاده کنیم و سپس به ابزارهای نقد و اصلاح آن مجهز شویم.   همین  دانش است که به ما کمک می کند بپذیریم  این اتحادیه که گسترده ترین و کارآمدترین ساختار صنفی است و هر عضو آن فقط با یک رای به صورت همسان و برابر با دیگران در تصمیم گیری ها شریک است، چیست. دانش به ما کمک می کند بدانیم اتحادیه گرایی، مارکسیستی  نیست، محصول لیبرالی هم نیست، اصولا ربط چندانی به چپ و راست و مدل های جهان سیاسی ندارد، بلکه یک طرح کاملا مدنی و سندیکایی است. همین دانش به ما کمک می کند بفهمیم چگونه است که کشوری مانند تونس، فدراسیون سراسری دستمزدبگیران ( کارگر، معلم و پرستار) متشکل از اتحادیه های مستقل و جداگانه آنها دارد و یا  حتی معلمان کنیا و افغانستان، در قالب نهادهای مدنی با سازمان جهانی آموزش  (EI) که کنفدراسیون جهانی اتحادیه های آموزشی است، در همکاری متقابل هستند و به طور مداوم از سمینارها و جلسات آموزشی آنها بهره می برند.

همین دانش به ما کمک می کند دریابیم  اصلاح و مدنیت به جای شور و شعار، به شعور و آگاهی نیاز دارد. در پروسه های هیجانی  و ضربتی، آنچه را که نمی خواهیم،  دقیق می دانیم، اما دانشی بر مطالباتمان نداریم، یعنی نمی دانیم واقعا چه می خواهیم.. در حالی که کنش صنفی و مدنی ، مطالبه محور است و از نقطه ای که شروع می کند، نقشه راه را ترسیم می کند، تئوری ها را با زمانسنجی و کشف صحیح موقعیت ها، در بوته آزمون قرار می دهد و دقیقا می داند که باید به چه چیزی برسد. می داند که با راهکارهای ضربتی و هیجانی نمی توان به مطالبات صنفی دست یافت یا متشکل شد. می داند که این راه کشدار، با وجود موانع امنیتی و فراقانونی، دشوارتر هم هست. پس می پذیرد  اول آگاهی، دوم آگاهی و سوم عملگرایی است که ما را به مقصد مطلوب می رساند، مقصدی که باید بدانیم چیست و باید قبول کنیم، چندان نزدیک هم نیست.

خلاصه کلام این است، دانش تطبیقی و چندجانبه کمک می کند  متن اصلی خود را که همان متشکل شدن دستمزدبگیران است، بر حواشی نابسامان جامعه امروزی استوار کنیم. دانشی که در میدان عمل و در حرکت جمعی است که خودش را تصحیح خواهد کرد.