سرخط خبرها
خانه / مقالات / فرحات حشاد: از جنگ با استعمار تا مبارزه با استبداد
فرحات حشاد:  از جنگ با استعمار تا مبارزه با استبداد

فرحات حشاد: از جنگ با استعمار تا مبارزه با استبداد

نسرین هزاره مقدم


در یکی از روزهای سال 1952 در خیابانی خلوت، شکلیک چند گلوله توسط ضاربی ناشناس جانش را می گیرد: جان فرحات حشاد ، بنیانگذار اولین اتحادیه های کارگری تونس و مبارز سرسخت راه استقلال ملی . پس از آن،  با گذشت سالها و دهه ها، مرگش مانند مرگ خیلی از قهرمانان در خیلی از کشورهای جهان، در هاله ای از ابهام فرو میرود، در لفاف تقدس پیچیده میشود و بدل به اسطوره ای تاریخی  می گردد. اسطوره ای که  حتی در تونس بعد از بن علی زنده است.  در اعتراضات  سال 2012 تصویرش بر پلاکارهای خیابان ، بعد از نسل ها هنوز همراه مردم  برای دموکراسی می جنگد.

آغاز جنبش کارگری تونس در دهه 1920 میلادی بود. دو دهه تلاش مستمر برای ایجاد اتحادیه های مستقل کارگری، منجر شد به شکل گیری UGTT  (اتحادیه عمومی کارگران و معلمان تونس) در سال 1946، یعنی در عصر استعمار فرانسه. UGTT از پیش قراولان جنبش های سازمان یافته کارگری در جهان عرب محسوب می شود. فرحات حشاد بنیانگذار و اولین مدیر این اتحادیه بود که توانست جنبش نوپای کارگری در تونس آن روزها را وارد مبارزات میهن پرستانه استقلال کند. او و دوستانش علاوه بر سازماندهی تشکیلات کارگری، دوشادوش گروه های ملی گرا علیه استعمار فرانسه جنگیدند.  پس از دستگیری سران مستقل جنبش استقلال طلبی تونس توسط سرویس اطلاعاتی فرانسه، حشاد یک هسته جدید مقاومت ضداستعماری سازمان داد.

بدون شک، درسال 52 حشاد جانش را در راه استقلال تونس از دست داد. در واقع، تاریخ جنبش کارگری تونس با تاریخ مبارزات ضد استعماری این کشور در هم تنیده است. چهار سال پس از مرگ او، در 1956 تونس مستقل شد و بعد از آن UGTT ، نقشی اساسی در شکل گیری ساختار مدرن پسا-استعماری این کشور داشت. حتی در طول جنگ استفلال الجزایر بین سالهای 1954 و 1963 که تونسی ها از هسته مقاومت ملی گرای این کشور پشتیبانی عملی کردند، این پایداری و استقامت حشاد در مبارزه با استعمار و مرگ ناجوانمردانه اش بود که افکار عمومی جهان را علیه سیاستهای استعماری فرانسه در جهان عرب، بسیج کرد.

به هر حال، مسیر استفلال تا دموکراسی برای تونس کوتاه و سرراست نبوده است . سالها بعد، در 14 ژانویه 2011 پس از 23 سال، دیکتاتوری بن علی به سراشیب پرتگاه افتاد و این جرقه ای شد برای بهار عربی .

در این نهضت نیز، UGTT با به میدان آوردن هزاران فعال مستقل کارگری و صنفی و با بلند کردن صدای دموکراسی خواهی گام بلندی برداشت و بعد از برکناری بن علی، خواسته های خودش را در فضای جدید پیگیری کرد و به نتایج عملی هم رسید. خیلی از قوانین شغلی به نفع کارگران و معلمان تغییر کرد.

شاید اگر حشاد زنده بود، بخشی از رویای او برای اتحادیه  های مستقل کارگران در جهان عرب می توانست به حقیقت بپیوندد، بهار عربی مسیر جدیدی حداقل برای تونس گشوده است.  گرچه هنوز هم تصویری دور اما روشن از اسطوره ای به نام حشاد همچنان زنده است.