سرخط خبرها
خانه / معلمان / محدودیت های حضور معلمان زن درعرصه فعالیت های صنفی
محدودیت های حضور معلمان زن درعرصه فعالیت های صنفی

محدودیت های حضور معلمان زن درعرصه فعالیت های صنفی

شیوا عاملی راد، عضو انجمن صنفی معلمان کردستان – مریوان

اگر با یک چشم انداز تاریخی به واکاوی مشارکت زنان در عرصه های اجتماعی بپردازیم، به جرات می توان گفت که هیچ جنبشی در طول تاریخ، بدون حضور و دخالت موثر و فعالانه ی زنان، دارای ثمره و دستاوردی واقعی، ماندگار نبوده و نخواهد بود. پر واضح است که اهمیت حضور کمی و کیفی زنان در راستای تحقق اهداف جنبش های صنفی و اجتماعی ضرورتی انکارناپذیر و غیر قابل چشم پوشی است و این حضور و تاثیرگذاری تنها در سایه ی ارتقا آگاهی و مداخله ی زنان و واقف بودن به نقش و اهمیت حیاتی شان در حضور و مشارکت جنبشهای صنفی امکان پذیر می باشد. حضور نسبتأ بهتر زنان معلم در تجمعات و اعتراضات اخیر، نسبت به دیگر اعتراضات صنفی و اجتماعی در گذشته، جای بسی امیدواری است.معلمان زن به لحاظ کمی، درصد قابل توجهی از جامعه ی فرهنگیان را تشکیل می دهند و این میزان در بعضی مناطق مانند تهران بیشتر است تا جایی که بالغ بر 70 درصد از فرهنگیان این کلان شهر را دربردارد.

در تجمعات و اعتراضات اخیر اگرچه به نسبت سالیان گذشته در بعضی مناطق مانند کردستان معلمان زن حضوری پر رنگ تر داشته اند ودر هسته های مرکزی تشکل های صنفی بعضی مناطق مشغول به فعالیت صنفی شده اند، اما همچنان حضور و مشارکت اجتماعی زنان معلم درمقایسه با جمعیت فراگیرشان محدود است .

البته پرداختن به دلایل و ریشه های این بی تفاوتی در زنان از حوصله ی این نوشتار خارج است؛ اما به طور خلاصه شاخص های این عدم مشارکت را باید در ساختارهای مرد سالار و به تبع آن نقش های جنسیتی تحمیل شده ی دانست که در قالب الگوهای فکری و فرهنگی-اجتماعی نظام بندی شده، نابرابری های جنسیتی را بازتولید می کند. همان الگوهای نهادمندی شده و عرف های تبعیض آمیز و پذیرفته شده ای که تعیین سرنوشت های اجتماعی، اقتصادی و سیاسی جامعه را امری مردانه تلقی کرده و اینگونه آموزانده اند که سرنوشت یک جامعه همیشه باید توسط مردان رقم بخورد. تحت تاثیر چنین رهیافتی نقش ویژه، اصلی و مورد قبول زن در جامعه همان کارکردهای کلیشه ای جامعه سنتی ،یعنی برعهده گرفتن نقشهای مادری، همسری و … درخانواده می باشد.

به عبارتی تامین نیازهای اقتصادی خانواده امری است که جزء حوزه ی مردانه و عرصه ی عمومی تلقی شده و زنان نیز باید بار مسئولیت های عرصه ی خصوصی و خانه داری را به دوش بکشند. بنابراین زنان معلم نیز متاثر از دیدگاه ذکر شده، حضور و مشارکت در تجمعات حق طلبانه ی معلمان را بیشتر مختص به مردان دانسته و خود را در هیأت های تصمیم گیری سهیم نمی دانند و عملأ نسبت به مسئولیت های اجتماعی که از وظایف بدیهی آنان است سرباز می زنند.

بدین ترتیب معلمان که خود آموزش دهندگان جامعه هستند عموما نادانسته و از پیش آموخته، خود آموزش دهنده ی یک شیوه ی مردسالارنه مشارکت اجتماعی می شوند و خود نیز مطابق همان الگو نسبت به مسایل محیطی و اجتماعی عکس العمل نشان میدهند؛ این دیدگاه فکری مسلط، زنان را به پرداختن به مشغولیات و دغدغه های فردی و شخصی مستتر در فرایند تبلیغ شده در قالب آموزش و پرورش، رسانه و …. سوق می دهد. در این چهارچوب برجسته شدن ارزش هایی مبتنی بر جنسیت، نگاه کالایی به زنان را بیش از پیش تقویت می کند.

از سویی دیگرتلقی زنان از خودشان به صورت عوامل و عناصر وابسته و کنش پذیر، نه خلاق و کنش گر، ترمز و عامل بازدارنده ی دیگری است که در بی اعتنایی یا بی تفاوتی آنان به پدیده های اجتماعی و مطالبات صنفی و اجتماعی شان موثر است. هر چند که باید خاطر نشان کرد که مخاطرات قانونی، اجتماعی، شغلی و حتی خانوادگی، در واکنش به حضور و دخالت گری زنان در تجمعات صنفی و دیگر اعتراضات اجتماعی به دلیل همان تبعیض های جنسیتی که به آن اشاره شد به مراتب زیان بارتر و بیشتر از مشکلات مردان خواهد بود. در نگاهی عمیق تر می شود دید که در اصل موانع و ستم های اجتماعی وارده بر زنان به جامعه ی طبقاتی برمی گردد. به عنوان مثال می توان به نابرابری حقوق زنان با مردان از لحاظ اقتصادی و عدم شرایط اشتغال یکسان اشاره کرد. روشن است که در چنین سیستمی، زنان در قبال دستمزدی بسیار پایین ، به راحتی از کار پس زده می شوند و یا گاها ستم شغلی مبتنی بر جنسیت بر آنان روا داشته می شود. با واقف بودن به ستمی مضاعف به زنان، در چنین شرایطی است که زنان شاغلی که دارای درجه ای از امنیت شغلی می باشند (از جمله معلمین) با این نگاه نسبت به دیگر مشاغل و ترس از دست دادن شغل بیشتر به محافظه کاری روی می آورند و از حضور در اعتراضات و تجمعات سرباز می زنند.

به این اعتبار، محدودیت های اقتصادی، قانونی، عرفی، فرهنگی، مذهبی و نیز تلقی خود زنان و عواملی نظیر این ها، همگی در کنار هم و در بازتولید و تاثیرگذاری بر هم، نقش زنان در دخالت گری اجتماعی را کمتر می کنند. اما از طرفی به هر درجه بیشتر که زنان در امور جمعی مشارکت بیشتر داشته باشند هم برای خودشان و هم برای کل اجتماع این نقش پیش گفته شده را بیشتر و بیشتر خنثی کرده و می-توانند توانایی های واقعی و پنهان نگه داشته ی خودشان را برای خودشان و برای اجتماع بیش از پیش بروز دهند. واقعیت این است که هر گام کوچک مشارکت زنان در عرصه های اجتماعی، نه تنها یک قدم در نجات زنان از گرفتاری های اجتماعی و اقتصادی و جنسیتی موثر است بلکه درنهایت حرکتی هرچند محدود به سوی نجات کل جامعه ی بشری از مصایب موجود خواهد بود.

باری محدودیت ها وجود دارند اما نباید به آنان به عنوان موانعی که قرار است همیشه سد راه باشند نگاه کرد. به انها باید اندیشید اما نه به عنوان بندهایی که قرار است ما را برای همیشه در قفس تاریخ نگه دارند.بلکه باید بر آنها غلبه کرد ودراین راستا بسیار ضروری است برای برون رفت از وضع موجود، با تعییر بنیادین در نگاه مردسالارانه و بنیان های فکری جوامع سنتی؛ در راستای ارتقاء آگاهی و ایجاد احساس ضرورت در زنان برای حضور کیفی و کمی در عرصه های اجتماعی انان گام های اساسی برداشته شود.

یک نظر

  1. به اميد مشاركت هاي هر چه بيشتر زنان در تمام أمور اجتماعي.

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*