سرخط خبرها
خانه / کارگران / نیمه دوم سال و جدال بر سر حداقل دستمزد!
نیمه دوم سال و جدال بر سر حداقل دستمزد!

نیمه دوم سال و جدال بر سر حداقل دستمزد!

جوانمیر مرادی

نیمه دوم سال هر سال بحثها بر سر افزایش دستمزد از دو طرف داغ می شود. یک طرف، دولت و کارفرمایان و خانه کارگریها هستند که شروع به ارزیابی از اوضاع اعتراضات شش ماه گذشته کارگران نسبت به گرانی و پایین بودن دستمزد می کنند و گمانه زنیها و برآوردهایشان حول تأمین سود مورد نظر خود را به انجام می رسانند. به بیان دیگر شش ماهه آخر سال، برای کارفرمایان و نمایندگانشان دوره سنجش توازن قوا بین طبقه کار و نظام سرمایه داری بر سر تعیین دستمزد است. آنچه که در پایان این دوره از سال حاصل می گردد نتیجه همین کشمکش بین کارگران و سرمایه داران است. نهادهای دخیل در هیئتی که از بالای سر کارگران حداقل مزد و قیمت نیروی کار کارگر را تعیین می کند می کوشند با انواع توجیهات و بهانه ها ( از قبیل وجود رکود اقتصادی، تحریمها و….) کارگران را به تمکین وادارند تا به حداقل ممکن رضایت داده و به این طریق خط قرمز خود را که همانا حفظ میزان سودآوریهای افسانه ای سرمایه هاست حفظ نمایند. و طرف دیگر کارگرانند که با توجه به تجربیات چند دهه ای خود به این نوع توجیهات، وقهی ننهاده و هزینه تأمین زندگیشان تا سطح رفاه و آسایش را مطالبه می کنند.  آنچه در روزهای پایانی سالهای گذشته از سالن تعیین حداقل دستمزد بیرون آمده و اعلام شده ، همانطور که دربالا گفته شد، نه بر مبنای جلب رضایت و به قناعت رسیدن کارگران به آنچه که این نهادها به نفع خود تبلیغ می کنند، بلکه نتیجه همان جدال طبقاتی است. جدالی که تا کنون کارگران نتوانسته اند در آن به دستمزد مطلوب خود برسند. بر خلاف تبلیغات ضد کارگری هیچ کارگری حاضر نیست زندگی خود و خانواده اش را فدای از رکود خارج شدن و حفظ سودآوری سرمایه سرمایه داران کند. و از همه مهمتر دهها سال است با واقعیات خلاف آنچه که از طرف نمایندگان سرمایه داران موعظه می شود، مواجه شده و فلاکت روزافزون خود را تجربه نموده. بر این مبنا کارگران از علل وضعیت نابسامان و شرایط غیر انسانی زندگی خود آگاه و مطلعند، و بعلاوه راهکارهای مقابله با آن را هم به خوبی می دانند، کما اینکه هر زمان میسر بوده راهکارهایشان را هم به کار گرفته اند. عقب نشینی چند سال پیش سرمایه داری از طرح انجماد دستمزد کارگران نمونه ای از آگاهی و مبارزه کارگران برای افزایش سالانه حداقل مزد بود که به نفع کارگران رقم خورد. امروز هم مبارزه برای افزایش حداقل دستمزد در مجامع کارگری با جدیت در جریان است و در هیچ مقطعی تعطیل نشده. چه ایام قبل از اعلام تعیین حداقل مزد از سوی هیئت مربوطه و چه بلافاصله بعد از آن کارگران نسبت به پایین بودن 4،5 برابری زیر خط فقر دستمزد معترض و خواهان افزایش فوری آن به بالای خط فقر شده اند. اما چرا مبارزات ما کارگران به خصوص بر سر افزایش دستمزد بالای خط تورم هنوز به هدف (تأکید می کنم به هدف  نه به نتیجه)خود نرسیده ، بعدا به آن می پردازم.
هرچند قبل تر اشاره ای گذرا به تلاشهای نهادهای دخیل در تعیین حداقل مزد داشتم، لازم می دانم کمی بیشتر همراه با ارائه آمارها  به آن بپردازم. مطابق هر سال، امسال هم از سوی مسؤلان از کاهش نرخ تورم صحبت می شود و این اخبار مدام توسط نهادی مانند خانه کارگر تکرار می گردد. دمیدن به این نوع تبلیغات هدفی غیر از ایجاد فضا و زمینه سازی برای پایین نگه داشتن توقع کارگران از زندگی دنبال نمی کند. تبلیغ پایین آوردن نرخ تورم از حدود 40% در سال 92 به 15% در سال 94 و مقایسه میزان خط فقر اعلام شده طی همین سالها گواه گویایی از تناقض و غیر واقعی بودن آمار منتشره است
 که همان هدف ایجاد فضای روانی برای تسهیل افزایش حداقل درصد ممکن به دستمزد را در پی دارد. خط فقر در سال 92 به میزان 2500000  تومان بوده و دستمزد کارگر با افزایش 25% به 487000 تومان رسیده. خط فقر در سال 94 به میزان 3500000 تومان و دستمزد با افزایش 17% به 712000 تومان رسیده استبا مقایسه خط فقر و حداقل مزد بین سالهای 92 و 94 نتیجه حاصله این است که ظاهرا فاصله 5 برابری دستمزد زیر خط فقر حفظ شده است. واضح است بر اساس همین آمارهای رسما منتشر شده نرخ تورم بر خلاف ادعاها که گفته می شود از 40% در سال 92 به 15% در سال 94 رسیده، تغییری نکرده و تورم هنوز روی 40% مانده است که این هم واقعی نیست چرا که اگر فقط افزایش قیمت حاملهای انرژی (آب، برق، گاز، بنزین و گازوئیل)، نان و…… که دولت بر آنها کنترل دارد و با مجوز دولت افزایش می یابند در نظر بگیریم از سال 92 تا 94 افزایش قیمت 40% به بالا را داشته اند. بگذریم از اینکه قیمت بقیه اقلام ضروری خوراکی، پوشاک، اجاره مسکن، دارو و غیره روزانه توسط بازار به طور افسار گسیخته بالا می رود. این روند در حالی طی شده است که گفته می شود رشد اقتصادی در سال 92 بیشتر از3-% بوده و در سال 93 به 3+% رسیده است. اما می بینیم که سهم کارگران از این رشد اقتصادی فقیرتر شدن و تحمل مشقات و بیکار شدنهای
 بیشتر بوده است. بنابراین پیش فرض گرفتن رشد اقتصادی به عنوان شرط افزایش دستمزد و بهبود وضعیت زندگی کارگران، وعده های بی اعتباری است که با هدف به انتظار نشاندن کارگران و مهار اعتراضات آنان داده می شود. وقتی از رشد اقتصادی صحبت می شود معنایش این است که سرمایه ها و مراکز صنعتی سودآور شده اند. واقعیت این است که سودآوری جز از طریق بهره کشی بیشتر از کارگر و پایین نگه داشتن دستمزدش ممکن نمی گردد. افزایش رشد 6 درصدی از سال 92 تا 93 و ثابت ماندن فاصله خط فقر با حداقل مزد همراه با بیکار سازیهای صدها هزار نفره خود گواه گویا و واضحی بر این حقیقت است که رشد اقتصادی در گرو بزرگتر شدن سرمایه سرمایه داران و فقیرتر شدن کارگران می باشد. به گفته ربیعی وزیر کار، صنایع امروزمشکل تولید ندارند اما به خاطر تلنبار شدن محصولات تولید شده در انبارهای کارخانه ها اقتصاد دچار رکود شده است!
در نتیجه پایین نگه داشتن دستمزد و در فقر بودن کارگران، نهایت میزان سودآوری برای صنایع تأمین شده و تولید با تمام ظرفیت و توان انجام شدهولی حالا دیگر نگرانی مسؤلین و کارشناسان اقتصادی از رکود اقتصادی نه از ناحیه  پایین بودن نرخ سود یعنی پایین بودن میزان بهره کشی از کارگر، که از سر دیگر یعنی رکود در بازار فروش است که نمی توانند کالاهای تولید شده را به فروش برسانند و دوباره به پول و سرمایه تبدیلش کنند. چون خریدار نیست. کارگران و بقیه حقوق بگیران پایین دست و کم درآمدها و بی درآمدهای جامعه به عنوان خریداران و مصرف کنندگان تولیدات توان  خرید ندارند و در نتیجه کالاها در انبارها مانده اند. گفته ربیعی بیانگر این است بر خلاف گذشته که افزایش دستمزد را عامل افزایش تورم و رکود اقتصادی عنوان می کردند، امروز عامل رکود اقتصاد فقدان قدرت برای خرید تولیدات است. ولی آیا می شود اینطور برداشت کرد که سرمایه داری برای خروج از رکود، دستمزدها را اختیارا تا حدی که قدرت خرید کارگران بالا برود، افزایش خواهد داد؟ مسلما اگر دست خودش باشد و فشار اعتراضات کارگران به حدی پر زور نباشد که مجبور شود دستمزد را بالا ببرد، چنین کاری نخواهد کرد و برای گذر از رکود و بحران انباشت کالاهای تولید شده به دنبال راهکارهای دیگری خواهد رفت که پرداختن به آنها فعلا موضوع ما نیست. پایین نگه داشتن سطح دستمزد در هر شرایطی (رونق اقتصادی یا روکود و بحران اقتصادی از هر نوعش) یک رکن اساسی و ضروری تأمین سودآوری است. اگر امروز برای خیلی از صنایع متوسط و کوچک تولید داخلی در نتیجه شدت فقدان قدرت خرید اکثریت جامعه بحران انباشت ایجاد شده، اما برای بخشهای کلان دیگر و بخصوص سرمایه گذاریهای خارجی جذاب ترین و ترغیب کننده ترین عامل است.
محمد بلوریان تهرانی کارشناس ارشد بازار سرمایه می گوید: اين که اجازه دهيم سرمايه گذاران (منظور سرمایه گذاران خارجی است) با هدف استفاده از شرايط خاص کشور و بهره گيري از نيروي کار ارزان و منابع غني وارد عرصه سرمايه گذاري و در نهايت صادرات به ديگر کشورها بشوند اشتباه بزرگي است.
خبرگزاری تسنیم: مشاور سازمان برنامه‌ریزی و بودجه کشور گفت: نیروی کار تحصیل‌کرده ارزان و انرژی فراوان از مهم‌ترین عوامل اصلی توجه کشورهای خارجی برای سرمایه‌گذاری در ایران است.
بنابراین حفظ وضعیت معیشتی کنونی (5 برابر زیر خط فقر) کارگران و به گفته کارشناسان اقتصادی وجود نیروی کار ارزان در ادامه حیات اقتصادی ایران و رونق بخشیدن به آن برای سالیان سال  الزامی خواهد بود.
حالا بر می گردم به توضیح علت به هدف نرسیدن مبارزات کارگران برای دست یافتن به دستمزد بالای خط فقر. طی سالیان گذشته مبارزات مداومی حول این موضوع حیاتی در جریان بوده، اما جدا از دستاوردها و نتایجی که رسیدن به هدف نهائی یعنی افزایش دستمزد به بالای خط فقر را میسر کرده، هنوز به هدف نرسیده است. از نظر سطح آگاهی و درک علل پایین بودن دستمزد و تحمیل شرایط غیر انسانی و همچنین راهکار خلاصی از آن، کارگران در موقعیتی آگاه و مطلع هستند و مهمتر اینکه دارای تجارب عملی در اعتراض به پایین بودن دستمزد هستند. امروز حتی به گره ممانعت از رسیدن به هدف هم
 واقف شده اند. می دانند که اشکال کار در سراسری نبودن اعتراضاتشان است و برای رفع این مانع تلاشهای فراوانی شده اما وجود تهدیدات و تشدید روز افزون فضای رعب بر بالای سر کارگران، اخراج و بازداشت فعالین و سختیهای دیگری از این قبیل، تا امروز مجال عبور از وضعیت مبارزه پراکنده به کارگران را نداده است. ولی همانطور که خود شرایط زندگی، کارگران را به ناچار در مسیر مبارزه برای رسیدن به شرایط بهتر برای زندگی قرار داده، در ادامه نیز راه برگشت را بر آنها خواهد بست و تا رسیدن به وضعیتی بهتر از آن جمله دستمزد بالای خط فقر، به پیش خواهد برد.

منبع:

اتحادیه آزاد کارگران ایران

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*